Énte l’usu de la llingua asturiana nes Eleiciones Xenerales del 20-N

L’Academia de la Llingua Asturiana, enterada de los problemes xurdíos col emplegu del asturianu per parte d’aquellos ciudadanos asturianos que quieran exercer el so derechu al votu emplegando esta llingua, problemes que vienen siendo denunciaos pol grupu políticu «Andecha Astur», quier treslladar a la opinión pública asturiana y española’l so más fondu rechazu énte les actitúes discriminatories que de contino vien sufriendo l’idioma de los asturianos en cada ocasión en qu’ésti quier ser usáu en situaciones d’especial relevancia política y alministrativa.

L’Academia de la Llingua Asturiana, darréu de la situación anterior y acordies col so mandáu estatutariu de mirar polos derechos llingüísticos de la asturianos, vese na necesidá de encamentar cola mayor enerxía a la Xunta Electoral Provincial que faiga los mandaos afayadizos pa qu’esa situación d’anormalidá pa col asturianu se corrixa urxentemente.

L’Academia de la Llingua Asturiana fai alcordanza, a lo cabero, de que situaciones como éstes sedríen impensables nuna situación de oficialidá de la llingua de los asturianos. Poro, píde-y a la Xunta Xeneral del Principáu y a les fuerces polítiques que nella s’alluguen que, d’una vegada, s’apauten p’algamar un estatus definitivu d’oficialización del nuesu vieyu idioma

Uviéu, 16 de payares de 2011

Academia de la Llingua Asturiana

Posición de l’ALLA ente’l procesu de tramitación del Decretu d’Especialidaes de Maestros del Ministeriu d’Educación

Como sabe la opinión pública asturiana y les fuerces polítiques parllamentaries de la Xunta Xeneral del Principáu d’Asturies, l’Academia de la Llingua Asturiana vien calteniendo cuantayá la necesidá de que’l profesoráu de Llingua Asturiana exerciente en centros públicos d’Educación Primaria y Secundaria cunte cola Especialidá docente de Llingua Asturiana. Tal especialidá ye la única garantía de qu’esti profesoráu pueda acceder, n’igualdá de condiciones que’l restu, a una estabilidá profesional pente medies de los pertinentes concursos d’oposición y treslláu. Ello significaría, al empar, un importante reblagu nel asitiamientu alministrativu del área de Llingua Asturiana dende’l puntu de vista organizativu y, mesmamente, dende la perspeutiva de la rentabilidá y axuste económicu nun momentu de crisis fonda como l’actual. Nun hai qu’escaecer, amás, que’l nivel de formación universitaria esixíu a esti profesoráu ye, agora y darréu de la puesta en práutica na Universidá de les directrices del Espaciu Européu d’Educación Superior (EEES), plenamente homologable al del restu de los coleutivos docentes. Pues bien, el Ministeriu d’Educación ta a puntu d’espublizar un nuevu Decretu d’Especialidaes pa Maestros nel que s’afita que “tendrán la consideranza d’especialidaes del cuerpu de Maestros les propies de la llingua co-oficial naquelles comunidaes autónomes qu’asina lo tuvieron reglao”. Magar esti enunciáu nun torga les posibidaes llegales de la llingua asturiana (nada se diz a la escontra de les llingües non oficiales), el sindicatu de profesores STES (representáu en Madrid por Vicent Esteve) plantegó apocayá al ME na mesa sectorial d’Educación una enmienda al articuláu pa que les llingües non oficiales, pero con especial proteición y presencia curricular oficial, pudieren ser, tamién, reconocíes como “especialidá docente”.

A lo que paez, la respuesta del Miguel Soler García (Direutor Xeneral de Formación Profesional del Ministeriu d’Educación) foi qu’ello nun yera necesario porque, puestos en contautu col Principáu d’Asturies, les autoridaes autonómiques asturianes refugaben esa especialidá.

De ser ello cierto, sedría un fechu gravísimu, non solo porque’l Gobiernu del Principáu d’Asturies taría faciendo una dexación ensin precedentes de les posibilidaes llegales de la enseñanza del asturianu, sinón tamién dende’l puntu de vista de les implicaciones que cinquen a la credibilidá del executivu asturianu, darréu que son xustamente los responsables educativos d’Asturies los qu’apregonen que tal especialidá nun pue facese porque “Madrid nun dexa”.

L’Academia, nesti sen y como muérganu tutelar de los derechos llingüísticos de los asturianos, da anuncia de que solicitará un aconceyamientu urxente cola Conseyería d’Educación del Gobiernu del Principáu y treslladará la so posición a toles fuerces polítiques parllamentaries, entamando pola FSA-PSOE, encamentando a toes elles qu’estes cuestiones seyan teníes en cuenta a la hora d’ellaborar los respeutivos programes eleutorales col envís de qu’esta llamentable situación alcuentre definitiva solución con marcu llegal y alministrativu estable y non discriminatoriu.

Uviéu, 21 de febreru de 2011

Comunicáu de l’Academia de la Llingua Asturiana en rellación cola SENTENCIA DEL XULGÁU DE LO CONTENCIOSO-ALMINISTRATIVU NÚMBERU 3 SOBRO LA NEGATIVA DEL DERECHU AL USU DEL ASTURIANU PER PARTE DE LOS FUNCIONARIOS DEL PRINCIPÁU

LLAR_ALLA

Entiende l’Academia de la Llingua Asturiana que la mentada sentencia, de fecha 22 de marzu, pela que se refuga’l derechu de los funcionarios al usu del asturianu nes sos rellaciones cola Alministración del Principáu, va dafechamente a la escontra del espíritu y la lletra del Autu del Tribunal Constitucional (TC), de fecha 25 de febreru del 2010, qu’afitaba, xustamente, el que tolos ciudadanos, al marxe del so llabor profesional, se pudieren empobinar nesta llingua a los muérganos dependientes del Principáu d’Asturies.

Esta sorprendente decisión, per otru llau, fraya los principios llegales calteníos na Llei d’Usu del Asturianu de 1998 y, de mou concretu, l’Artículu 4.2 onde se conseña la validez del emplegu d’esta llingua nes comunicaciones orales o escrites de los ciudadanos col Principáu d’Asturies.

Si yá ye percurtiu’l conteníu de la Llei d’Usu no que cinca al exerciciu de los derechos llingüísticos y, dende llueu, non homologable al del restu de comunidaes del Estáu con llingua propia, entá lo ye más na so puesta en práutica, darréu que les instituciones de gobiernu y los muérganos xurisdiccionales actúen mesmamente a la escontra de lo afitao na mentada Llei.

Casos tan llamentables como’l qu’agora comentamos amuesen, una y otra vuelta y de mou inequívocu, que l’argumentación, que dacuando remanen dalgunos dirixentes políticos asturianos nel sen de sopelexar que n’Asturies nun fai falta la oficialidá de la llingua porque la llibertá al usu llingüísticu yá ta reconocida llegalmente, nun tien xacíu dalu.

La realidá de tolos díes, n’efeutu, tresllada a la sociedá asturiana un estáu d’inseguridá xurídica alarmante que, como vien diciendo l’Academia, nun afeuta a los ciudadanos españoles asitiaos en Galicia, País Vascu, Navarra, Cataluña, Valle d’Arán, Valencia o Baleares.

L’algame, entós, del estatus d’oficialidá pa la llingua histórica d’Asturies ye la única garantía de que los nuesos derechos llingüísticos se puean exercer con llibertá y ensin imposiciones. Ye claro que nesti momentu del procesu de recuperación llingüística la sociedá asturiana ta dafechu madura p’acoyer una oficialidá consensuada, non traumática y afayada a la propia situación sociollingüística de la comunidá. Asina, el desendolque de la llingua asturiana n’aspeutos tan importantes como’l normativu, l’espoxigue de la so lliteratura, la so presencia escolar, l’emplegu n’ámbitos culturales y musicales, l’axuste a les nueves necesidaes comunicatives y a les nueves teunoloxíes, etc. son la meyor preba de qu’un procesu d’oficialización del idioma nun xeneraría nengún tipu de rocea social.

A l’Academia de la Llingua Asturiana, darréu de lo anterior, nun-y queda otro qu’encamentar a la Xunta Xeneral del Principáu y al Parllamentu Español, la solución xurídica d’oficialidá pa iguar la situación llingüística n’Asturies. Ello ye una cuestión urxente y de llexítima xusticia.

Uviéu, 25 de marzu de 2010

Comunicáu de l’Academia de la Llingua Asturiana en rellación al AUTU DEL TRIBUNAL CONSTITUCIONAL SOBRO LA VALIDEZ DEL ASTURIANU NES RELLACIONES DE LOS CIUDADANOS COL PRINCIPÁU D’ASTURIES

L’Academia de la Llingua Asturiana quier amosar la so más fonda satisfaición énte la solución dada pol Tribunal Constitucional (TC), con fecha 25 de febreru de 2010, no que cinca a la cuestión d’Inconstitucionalidá plantegada pol Xulgáu de lo Contencioso-Alministrativu númberu 3 d’Uviéu.

N’efeutu, nun ye solo que’l TC refugue la inconstitucionalidá del árticulu 4.2 de la Llei d’Usu del Asturianu, onde s’afita la validez del emplegu d’esta llingua nes comunicaciones orales o escrites de los ciudadanos col Principáu d’Asturies, sinón qu’amás “obliga” a l’alministración autonómica a acoyer ensin torga dala les comunicaciones que se-y apurran n’asturianu.

Trátase, per otru llau, d’un procesu nel que, nel so aniciu, un ciudadanu, ye dicir, un representante de la sociedá civil más concienciada, decide respir con puxu y enfotu polos sos derechos llingüísticos a la escontra de les estorvises que la mesma alministración pon davezu pa nun facer vidable’l marcu xurídicu del asturianu.

Entiende l’ALLA, sicasí, que nun podemos cayer na autocomplacencia: los asturianos carecemos una situación, dafechu “peculiar” nel contestu español, d’inseguridá xurídica que nun afeuta, por ciertu, a los ciudadanos gallegos, vascos, navarros, catalanes, araneses, valencianos o baleares.

Ye llamentable, nesti sen, que tengan que ser persones individuales o coleutivos ciudadanos los que, de contino, esixan l’exerciciu de drechos llingüísticos qu’afiten la Constitución Española y los trataos internacionales a los qu’España se venceya.

L’Autu del TC, a la escontra de lo que dalgunos quieren facer ver, per otru llau nun implica nenguna clas d’oficialidá, desque namái afita como dafechu válidos los usos llingüísticos de los asturianos y asturianes colos muérganos dependientes del Principáu d’Asturies, acordies cola llegalidá vixente. Queden, d’esti mou, fuera de les llendes afitaes nel Autu del TC los usos del asturianu n’otros ámbitos tan importantes como los de los conceyos o les delegaciones de l’alministración central asitiaes n’Asturies. Inda más, los drechos llingüísticos de los asturianos tienen enforma menos grau de reconocencia que los del restu de ciudadanos de les otres comunidaes del Estáu con llingua propia en contestos tan emblemáticos como l’educativu, el de l’alministración de xusticia, la xestión ciudadana, la vida universitaria, etc.

La carauterística básica, entós y como venimos de dicir, de la situación llingüística asturiana ye, per un llau, la inseguridá xurídica y, per otru, la curtia reconocencia de derechos llingüísticos. La realidá, a lo llargo d’estos años, amuesa testonamente una vuelta y otra que namái la oficialidá pue garantizar y homologar los drechos llingüísticos de tolos asturianos de mou que dexemos, d’una vegada yá, de ser ciudadanos de segunda nel marcu de la Constitución Española qu’a toos debería abellugar per igual.

Acordies colo anterior, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamáu a les fuercies polítiques asitiaes na Xunta Xeneral del Principáu pa que tomen determín nesti sen, de mou que’l marcu xurídicu del asturianu algame una solución, firme y estable, d’oficialidá afayada a les necesidaes sociollingüístiques d’Asturies; y reitera la ufierta fecha nel so momentu pa collaborar con tolos axentes sociales nel llogru del citáu marcu xurídicu.

Uviéu, 9 de marzu de 2010

Llingua asturiana y Estatutu. Actu Públicu de l’Academia

Énte’l gravísimu peligru que supón pal futuru de la llingua asturiana la propuesta de redaición del Artículu 4u del Estatutu d’Autonomía d’Asturies, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamamientu a tolos asturianos y asturianes sensibles col idioma pa qu’acudan a la xunta que se fairá’l próximu xueves, día 17, a les 19 hores, na Sala de Cámara del Auditoriu «Principe Felipe» d’Uviéu.

Nel actu, amás de la Presidenta de l’Academia que dará anuncia pública del posicionamientu de la Institución, intervendrán representantes d’estremaos sectores de la sociedá civil que viven n’asturianu y que tán enfotaos en siguir faciéndolo. Llueu d’estes intervenciones, daráse la pallabra al públicu asistente.