Énte l’usu de la llingua asturiana nes Eleiciones Xenerales del 20-N

L’Academia de la Llingua Asturiana, enterada de los problemes xurdíos col emplegu del asturianu per parte d’aquellos ciudadanos asturianos que quieran exercer el so derechu al votu emplegando esta llingua, problemes que vienen siendo denunciaos pol grupu políticu «Andecha Astur», quier treslladar a la opinión pública asturiana y española’l so más fondu rechazu énte les actitúes discriminatories que de contino vien sufriendo l’idioma de los asturianos en cada ocasión en qu’ésti quier ser usáu en situaciones d’especial relevancia política y alministrativa.

L’Academia de la Llingua Asturiana, darréu de la situación anterior y acordies col so mandáu estatutariu de mirar polos derechos llingüísticos de la asturianos, vese na necesidá de encamentar cola mayor enerxía a la Xunta Electoral Provincial que faiga los mandaos afayadizos pa qu’esa situación d’anormalidá pa col asturianu se corrixa urxentemente.

L’Academia de la Llingua Asturiana fai alcordanza, a lo cabero, de que situaciones como éstes sedríen impensables nuna situación de oficialidá de la llingua de los asturianos. Poro, píde-y a la Xunta Xeneral del Principáu y a les fuerces polítiques que nella s’alluguen que, d’una vegada, s’apauten p’algamar un estatus definitivu d’oficialización del nuesu vieyu idioma

Uviéu, 16 de payares de 2011

Academia de la Llingua Asturiana

Posición de l’ALLA ente’l procesu de tramitación del Decretu d’Especialidaes de Maestros del Ministeriu d’Educación

Como sabe la opinión pública asturiana y les fuerces polítiques parllamentaries de la Xunta Xeneral del Principáu d’Asturies, l’Academia de la Llingua Asturiana vien calteniendo cuantayá la necesidá de que’l profesoráu de Llingua Asturiana exerciente en centros públicos d’Educación Primaria y Secundaria cunte cola Especialidá docente de Llingua Asturiana. Tal especialidá ye la única garantía de qu’esti profesoráu pueda acceder, n’igualdá de condiciones que’l restu, a una estabilidá profesional pente medies de los pertinentes concursos d’oposición y treslláu. Ello significaría, al empar, un importante reblagu nel asitiamientu alministrativu del área de Llingua Asturiana dende’l puntu de vista organizativu y, mesmamente, dende la perspeutiva de la rentabilidá y axuste económicu nun momentu de crisis fonda como l’actual. Nun hai qu’escaecer, amás, que’l nivel de formación universitaria esixíu a esti profesoráu ye, agora y darréu de la puesta en práutica na Universidá de les directrices del Espaciu Européu d’Educación Superior (EEES), plenamente homologable al del restu de los coleutivos docentes. Pues bien, el Ministeriu d’Educación ta a puntu d’espublizar un nuevu Decretu d’Especialidaes pa Maestros nel que s’afita que “tendrán la consideranza d’especialidaes del cuerpu de Maestros les propies de la llingua co-oficial naquelles comunidaes autónomes qu’asina lo tuvieron reglao”. Magar esti enunciáu nun torga les posibidaes llegales de la llingua asturiana (nada se diz a la escontra de les llingües non oficiales), el sindicatu de profesores STES (representáu en Madrid por Vicent Esteve) plantegó apocayá al ME na mesa sectorial d’Educación una enmienda al articuláu pa que les llingües non oficiales, pero con especial proteición y presencia curricular oficial, pudieren ser, tamién, reconocíes como “especialidá docente”.

A lo que paez, la respuesta del Miguel Soler García (Direutor Xeneral de Formación Profesional del Ministeriu d’Educación) foi qu’ello nun yera necesario porque, puestos en contautu col Principáu d’Asturies, les autoridaes autonómiques asturianes refugaben esa especialidá.

De ser ello cierto, sedría un fechu gravísimu, non solo porque’l Gobiernu del Principáu d’Asturies taría faciendo una dexación ensin precedentes de les posibilidaes llegales de la enseñanza del asturianu, sinón tamién dende’l puntu de vista de les implicaciones que cinquen a la credibilidá del executivu asturianu, darréu que son xustamente los responsables educativos d’Asturies los qu’apregonen que tal especialidá nun pue facese porque “Madrid nun dexa”.

L’Academia, nesti sen y como muérganu tutelar de los derechos llingüísticos de los asturianos, da anuncia de que solicitará un aconceyamientu urxente cola Conseyería d’Educación del Gobiernu del Principáu y treslladará la so posición a toles fuerces polítiques parllamentaries, entamando pola FSA-PSOE, encamentando a toes elles qu’estes cuestiones seyan teníes en cuenta a la hora d’ellaborar los respeutivos programes eleutorales col envís de qu’esta llamentable situación alcuentre definitiva solución con marcu llegal y alministrativu estable y non discriminatoriu.

Uviéu, 21 de febreru de 2011

Comunicáu de l’Academia de la Llingua Asturiana en rellación al AUTU DEL TRIBUNAL CONSTITUCIONAL SOBRO LA VALIDEZ DEL ASTURIANU NES RELLACIONES DE LOS CIUDADANOS COL PRINCIPÁU D’ASTURIES

L’Academia de la Llingua Asturiana quier amosar la so más fonda satisfaición énte la solución dada pol Tribunal Constitucional (TC), con fecha 25 de febreru de 2010, no que cinca a la cuestión d’Inconstitucionalidá plantegada pol Xulgáu de lo Contencioso-Alministrativu númberu 3 d’Uviéu.

N’efeutu, nun ye solo que’l TC refugue la inconstitucionalidá del árticulu 4.2 de la Llei d’Usu del Asturianu, onde s’afita la validez del emplegu d’esta llingua nes comunicaciones orales o escrites de los ciudadanos col Principáu d’Asturies, sinón qu’amás “obliga” a l’alministración autonómica a acoyer ensin torga dala les comunicaciones que se-y apurran n’asturianu.

Trátase, per otru llau, d’un procesu nel que, nel so aniciu, un ciudadanu, ye dicir, un representante de la sociedá civil más concienciada, decide respir con puxu y enfotu polos sos derechos llingüísticos a la escontra de les estorvises que la mesma alministración pon davezu pa nun facer vidable’l marcu xurídicu del asturianu.

Entiende l’ALLA, sicasí, que nun podemos cayer na autocomplacencia: los asturianos carecemos una situación, dafechu “peculiar” nel contestu español, d’inseguridá xurídica que nun afeuta, por ciertu, a los ciudadanos gallegos, vascos, navarros, catalanes, araneses, valencianos o baleares.

Ye llamentable, nesti sen, que tengan que ser persones individuales o coleutivos ciudadanos los que, de contino, esixan l’exerciciu de drechos llingüísticos qu’afiten la Constitución Española y los trataos internacionales a los qu’España se venceya.

L’Autu del TC, a la escontra de lo que dalgunos quieren facer ver, per otru llau nun implica nenguna clas d’oficialidá, desque namái afita como dafechu válidos los usos llingüísticos de los asturianos y asturianes colos muérganos dependientes del Principáu d’Asturies, acordies cola llegalidá vixente. Queden, d’esti mou, fuera de les llendes afitaes nel Autu del TC los usos del asturianu n’otros ámbitos tan importantes como los de los conceyos o les delegaciones de l’alministración central asitiaes n’Asturies. Inda más, los drechos llingüísticos de los asturianos tienen enforma menos grau de reconocencia que los del restu de ciudadanos de les otres comunidaes del Estáu con llingua propia en contestos tan emblemáticos como l’educativu, el de l’alministración de xusticia, la xestión ciudadana, la vida universitaria, etc.

La carauterística básica, entós y como venimos de dicir, de la situación llingüística asturiana ye, per un llau, la inseguridá xurídica y, per otru, la curtia reconocencia de derechos llingüísticos. La realidá, a lo llargo d’estos años, amuesa testonamente una vuelta y otra que namái la oficialidá pue garantizar y homologar los drechos llingüísticos de tolos asturianos de mou que dexemos, d’una vegada yá, de ser ciudadanos de segunda nel marcu de la Constitución Española qu’a toos debería abellugar per igual.

Acordies colo anterior, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamáu a les fuercies polítiques asitiaes na Xunta Xeneral del Principáu pa que tomen determín nesti sen, de mou que’l marcu xurídicu del asturianu algame una solución, firme y estable, d’oficialidá afayada a les necesidaes sociollingüístiques d’Asturies; y reitera la ufierta fecha nel so momentu pa collaborar con tolos axentes sociales nel llogru del citáu marcu xurídicu.

Uviéu, 9 de marzu de 2010

Llingua asturiana y Estatutu. Actu Públicu de l’Academia

Énte’l gravísimu peligru que supón pal futuru de la llingua asturiana la propuesta de redaición del Artículu 4u del Estatutu d’Autonomía d’Asturies, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamamientu a tolos asturianos y asturianes sensibles col idioma pa qu’acudan a la xunta que se fairá’l próximu xueves, día 17, a les 19 hores, na Sala de Cámara del Auditoriu «Principe Felipe» d’Uviéu.

Nel actu, amás de la Presidenta de l’Academia que dará anuncia pública del posicionamientu de la Institución, intervendrán representantes d’estremaos sectores de la sociedá civil que viven n’asturianu y que tán enfotaos en siguir faciéndolo. Llueu d’estes intervenciones, daráse la pallabra al públicu asistente.

L’ALLA refuga dafechu la propuesta del conteníu del artículu 4 del Estatutu d’Autonomía

Llueu de conocer la propuesta de redaición del Artículu 4u del Estatutu d’Autonomía p’Asturies, pautada polos partíos mayoritarios (PSOE y PP) y asoleyada na prensa asturiana del vienres 11 de xunetu de 2008, l’Academia de la Llingua Asturiana quier dexar afitao y dar anuncia pública de lo que vien darréu:

  1. La redaición propuesta ye un intentu consciente, plantegáu arrémente, d’acabar dende’l puntu de vista llegal col patrimoniu inmaterial más importante d’Asturies: la so llingua y cultura.
  2. L’Academia refuga dafechu la redaición y conteníu del artículu 4u porque supón nidiamente un atentáu contra la llingua y contra la dignidá del pueblu asturianu. Non solo nun hai nengún avance, sinón que ye un retrocesu bultable en rellación colos llogros d’estos años.
  3. De nenguna de les maneres l’Academia de la Llingua Asturiana sedrá cómpliz d’un desafueru como’l que supón la redaición que se nos ufierta na actual reforma del Estatutu d’Autonomía.
  4. Los representantes políticos que roblen el pautu tienen que tener clara la so responsabilidá histórica nel procesu de desaniciamientu de la llingua asturiana que se ta produciendo.
  5. L’Estatutu con esta redaición dexa fuera a una parte importante de los asturianos. Darréu d’ello ye, dende la so nacencia, un estatutu provisional que fairá falta volver a iguar bien llueu. Y ello nun ye bono nin pa la llingua, nin p’Asturies, nin pa la so xente.
  6. Los asturianos han saber que si nun problema de fácil arreglu lo que s’intenta ye buscar les víes más dañibles, ello lleva apareyao que la llingua seya elementu permanente de discrepancia y confrontación ente los asturianos. Los firmantes d’esa redaición son los únicos que tán xenerando na sociedá una tensión innecesaria.
  7. Nun se pue almitir como xida pa esti tratamientu llamentable la invocación a los problemes llingüísticos d’otres comunidades. Nes comunidaes con problemes como los que s’anuncien foron, nunos casos, la inhibición d’esos partíos políticos y, n’otros, una trayeutoria indefendible los que xeneraron problemes qu’en nada s’asemeyen al casu asturianu. Ente nós podíen iguase mui bien les coses, pero la vía qu’escueyen les fuercies polítiques mayoritaries ye, llastimosamente, un brinde a semar el desánimu y la protesta social desque nun dexen ninguna vía alternativa razonable.
  8. L’Academia fai un llamamientu a los militantes del PSOE y del PP pa que faigan entrar en razón a unes executives qu’amuesen de contino’l más xabaz complexu antiasturianu. Nun se pue pensar que dientro d’estos partíos seyan mayoritaries les posiciones viscerales a la escontra de la llingua d’Asturies y de les sos posibilidaes de futuru. Encamentamos, entós, a esa militancia y a tola sociedá asturiana que faigan tolo posible pa que nestos momentos inciertos pa la llingua asturiana se pueda reconducir una situación que va oxetivamente a la escontra de la unidá, harmonía y futuru del pueblu asturianu.

Uviéu, 11 de xunetu de 2008