El Tribunal Cimeru de Xusticia d’Asturies sentencia a la escontra de la tramitación d’una Tesis Doctoral n’asturianu

Fai unes selmanes conocióse la sentencia del Tribunal Cimeru de Xusticia del Principáu d’Asturies a la escontra de la tramitación, na Universidá d’Uviéu, de la Tesis Doctoral “El discursu de la periferia: proyectos autonomistes na Asturies contemporánea (1808-1983)” de D. Faustino Zapico Álvarez, por dir en llingua asturiana.

Énte la gravedá de los fechos, que suponen una clara discriminación de los usuarios del asturianu, l’Academia de la Llingua Asturiana, na so cabera Xunta, tomó’l determín de facer llegar a la opinión pública lo que vien darréu:

  1. En primer llugar, llamenta fondamente esta Academia que la Universidá d’Uviéu refugue la tramitación de la Tesis Doctoral d’ún de los sos doctorandos pol fechu de que’l títulu y el resume de la tesis que ye obligao presentar pa la so inscripción tean en llingua asturiana. Y ello a pesar de que la Universidá vien d’aprobar unos estatutos, espublizaos en castellanu y n’asturianu por mandáu del Claustru Universitariu, onde s’inxer un artículu 6 dedicáu a “La Universidá y Asturies” que diz: “1. La Universidá d’Uviéu, en cuantes qu’universidá pública asturiana, empobinará de mou relevante les sos xeres a la realidá y l’ámbitu d’Asturies” y “2. La llingua asturiana sedrá oxetu d’estudiu, enseñanza ya investigación nos ámbitos que correspuendan. Asina mesmo, el so emplegu tendrá’l tratamiento qu’afiten l’Estatutu d’Autonomía y la llexislación complementaria, dándose seguranza de la non discriminación de quien la emplegue”.
    Y ello anque hai precedentes de tesis doctorales feches, defendíes y espublizaes pola propia Universidá d’Uviéu en llingua asturiana; y a pesar de que l’autor de la Tesis que mos ocupa pudo va poco redactar y defender, n’asturianu, el Trabayu d’Investigación del Doctoráu que-y supón, ente otres coses, l’algame de la suficiencia investigadora.
    Ye difícil pescanciar l’actuación de la Universidá d’Uviéu, d’una Universidá que formalmente tramitó nel so día la petición a Madrid de la creación d’una Titulación de Filoloxía Asturiana pidida, ente otros, pola Facultá de Filoloxía y la Xunta Xeneral del Principáu; d’una Universidá que capacita al profesoráu d’Educación Primaria y Secundaria pa impartir l’asignatura de Llingua Asturiana y Lliteratura neses estayes educatives y que lo fai pente medies de los Títulos Propios d’Espertu y Especialista en Llingua Asturiana, títulos onde tola actividá académica se desendolca n’asturianu; d’una Universidá qu’igua cursos de “Llingua Asturiana” dientro de la ufierta del Plan de Formación Continua pal Personal d’Alministración y Servicios (PAS); d’una Universidá qu’organiza Cursos de Branu en llingua asturiana, en collaboración con esta Institución; d’una Universidá que tien almitío escritos n’asturianu nel so Rexistru Xeneral.
    Cuidamos que la decisión de les autoridaes universitaries, interpretando de la manera más curtia y probe posible los testos llegales, ye incomprensible y llamentable y que ta lloñe del bon facer, universitariu y universalista, que debería presidir la xera de la máxima institución académica.
  2. L’Academia fai de so l’argumentación del votu particular del maxistráu D. Francisco Salto Villén, miembru del Tribunal Cimeru de Xusticia d’Asturies, emitíu na citada sentencia. Na so opinión la sentencia habría desaniciase xustamente n’aplicación de los preceptos onde s’enconta: la Constitución española (1978) (Art. 3), la Llei 30/1992 del Procedimientu Alministrativu Común y Réxime Xurídicu de les Alministraciones Públiques, l’Estatutu d’Autonomía d’Asturies (Art. 4), la Llei d’Usu y Promoción del Asturianu (1998) (Art. 4.2 y 4.3.) y los Estatutos de la Universidá d’Uviéu (2003) (Art. 6.2.).
  3. Les distintes interpretaciones per parte de los maxistraos de la llegalidá vixente amuesen una vegada más que’l sofitu llegal que güei tenemos ye insuficiente dafechu. Por más que la Llei d’Usu s’enfote en dar seguranza de la non discriminación de los ciudadanos pol emplegu de la llingua propia, los fechos demuestren testonamente, un día tres otru, qu’esa seguranza nun esiste y que los asturianos siguimos sin cuntar con un respaldu llegal que nun mos discrimine llingüísticamente y que garantice’l drechu que, como ciudadanos, tenemos a espresanos na nuesa llingua, oralmente y per escrito, y en tolos ámbitos y niveles comunicativos.
  4. Una vegada más l’Academia de la Llingua Asturiana quier denunciar la discriminación que los ciudadanos asturianos carecemos con respeuto a los ciudadanos de les otres comunidaes billingües del Estáu, nel sentíu de que n’Asturies nun esisten garantíes reales que mos dexen exercer el derechu a la llibertá del usu llingüísticu. Nesti sen, somos sabedores de que nel contestu español, que ye onde mos movemos, namái la reconocencia espresa de la oficialidá de la llingua asturiana nel Estatutu d’Autonomía ye garantía real de la validez llegal del so usu y, magar que por sí mesma ella sola nun abaste pa perafitar la pervivencia de la llingua, lo que ta claro ye que ye la condición sine qua non pa que tal pervivencia seya vidable. Poro, nun pararemos hasta qu’esa reconocencia espresa s’algame.

Comunicáu sobro’l casu de Catuxa Bermeyu

Énte la reiteración, nel aniciu d’esti cursu 2004-2005, de pergraves problemes d’escolarización del asturianu con casos tan llamentables como’l de l’alumna Catuxa Bermeyu nel IES “Monte Naranco” d’Uviéu, l’Academia de la Llingua Asturiana quixer afitar lo que vien darréu:

  1. El drechu a recibir clases de Llingua Asturiana nel propiu centru d’adscripción encóntase nel mesmu drechu constitucional a la igualdá y a la educación, amás de nes disposiciones llegales calteníes na Llei d’Usu del Asturianu, aprobada pola Xunta Xeneral del Principáu d’Asturies de 1998. Poro, esta esixencia ye irrenunciable y nun pue tar, de nengún mou, suxeta a negociación.
  2. Cualquier otra posibilidá, incluyida la del cambiu de centru d’un alumnu/a pola mor d’escoyer llibremente la enseñanza de Llingua Asturiana constitúi, cenciellamente, un casu de segregación, inalmisible nuna sociedá democrática y más cuando de lo que se trata ye del drechu a la escolarización de la llingua propia del país.
  3. L’Academia ye sabedora d’otros incumplimientos de la llegalidá vixente no que cinca a la escolarización del asturianu na Educación Secundaria, sobro too no que se refier a la falta de profesoráu nos centros. Y ello ensin que l’alministración educativa tome determín efeutivu pa iguar la situación.

Nesti sen, la institución académica tien intención de treslladar a les autoridaes educatives del Principáu la so esmolición por unos fechos tan llaceriosos, xunto cola petición d’una igua inmediata de los mesmos. Entiende sicasí l’Academia qu’esta problemática socio educativa namái tien un arreglu posible: la reconocencia d’oficialidá pal idioma d’Asturies. Afondando no anterior, l’Academia de la Llingua Asturiana dará bien llueu a conocer a la opinión pública cuál ye’l so asitiamientu no que cinca al tratamientu que la oficialidá habría tener nel Estatutu d’Autonomía y nes lleis qu’habríen desendolcar ésti.

Acuerdu del profesoráu de llingua asturiana de tolos niveles educativos

Nel día de güei, miércoles 19 de xunu, l’Academia de la Llingua Asturiana y los sindicatos CC.OO-ENSEÑANZA, FETE-UXT y SUATEA caltuvieron con enseñantes de Llingua Asturiana de tolos niveles educativos una xunta informativa. Darréu d’ella, y tres un fondu debate sobro la llamentable y penosa situación pela qu’altraviesa la enseñanza de la LLINGUA ASTURIANA, tolos asistentes apautáronse no que sigue darréu:

  1. Emplegar siempre la denomación LLINGUA ASTURIANA pa la estaya d’enseñanza qu’imparten, al marxe de les instrucciones que puean llegar de la Conseyería d’Educación y Cultura.
  2. Facer una pancarta col lema “ESTI CENTRU IMPARTE LLINGUA ASTURIANA” que se colocará na fachada de cada centru educativu.
  3. Dedicar en toles clases les últimes sesiones del cursu a un homenax a la LLINGUA ASTURIANA, con un centru d’interés tituláu Qué ye pa nós la llingua asturiana.
    Esti mesmu homenax repitiráse nos entamos del cursu 2002-2003.
  4. Facer llegar al Gobiernu del Principáu d’Asturies un documentu onde s’esixa que s’espublicen darréu los currículos de LLINGUA ASTURIANA Y LLITERATURA tal como los ellaboró la Comisión Redautora y los afitó’l Conseyu Escolar d’Asturies.
  5. Tresmitir al Gobiernu del Principáu per tolos medios al so algame’l refugu total a la nueva denomación de los currículos de LLINGUA ASTURIANA Y LLITERATURA.
  6. Entamar a lo llargo de los meses de setiembre y ochobre xuntes informatives per toa Asturies con APAs y profesores pa esplicar la situación de la LLINGUA ASTURIANA.
  7. Emplegar sistemáticamente la LLINGUA ASTURIANA en tou tipu d’escritos alministrativos, y mui en particular en tolos aspeutos que cinquen a cuestiones específiques rellacionaes cola enseñanza de la materia LLINGUA ASTURIANA.
  8. Esixir a los Centros de Profesores y Recursos la impartición de tou tipu de cursos y actividaes de formación rellacionaos cola Llingua Asturiana y la so Lliteratura, dientro de los Planes de Formación del Profesoráu del Principáu d’Asturies.
  9. Esixir a los Equipos d’Orientación Educativa qu’axusten les encuestes de valoración del alumnáu a la situación llingüística d’Asturies pa que los resultaos algamaos se correspuendan cola realidá.
  10. Entamar una campaña de movilización hasta que se corrixa la denomación “Llingua tradicional: bable/asturianu” pola de LLINGUA ASTURIANA Y LLITERATURA.

Pa lo cabero, tolos asistentes apautaron concentrase na Conseyería d’Educación y Cultura pa facer entrega al sr. Conseyeru de les primeres firmes recoyíes en rellación col documentu del puntu 4.

Uviéu, 19 de xunu del añu 2003

La enseñanza de la llingua asturiana

L’Academia de la Llingua Asturiana, muérganu del Principáu d’Asturies, estudió’l martes 28 de mayu, en Xunta Estraordinaria, les posibilidaes de denuncia social énte la llamentable situación de la enseñanza de la Llingua na Educación Primaria y Secundaria, que ye responsabilidá esclusiva del Gobiernu del Principáu d’Asturies.

Convién nun escaecer qu’a les midíes del Conseyu d’Universidaes que suponen, ‘de facto’ la prohibición del estudiu de la Llingua Asturiana nel nivel universitariu, hai que xunir toa una llarga serie de cuestiones ensin solucionar per parte de l’alministración educativa del Principáu, como son: a) negación del Área de Llingua Asturiana en Primaria y Secundaria, b) falta de desarrollu llegal del apartáu de la Enseñanza de la Llei d’Usu del Asturianu, c) inesistencia del católogu de puestos de trabayu ya imposibilidá, darréu d’ello, de concursos de tresllaos por llingua asturiana, d) estatus d’optatividá (non de voluntariedá) en Secundaria, etc.

A tolo anterior, hai qu’amestar agora l’escandalosu remanamientu fechu dende la Conseyería d’Educación y Cultura (y responsabilidá direuta del so Conseyeru) de la propuesta curricular fecha pola comisión que diseñó los currículos de Primaria, Secundaria y Bachilleratu y que refrendó’l Conseyu Escolar d’Asturies. Asina y amás d’otros recortes dafechu inxustificables dende’l puntu de vista téunico-pedagóxicu, dende’l Gobiernu asturianu y con impunidá sangrina, acaba de camudase’l títulu de la materia, allugando LLINGUA TRADICIONAL: BABLE/ASTURIANU ellí onde la Comisión y el Conseyu Escolar d’Asturies afiten qu’habría apaecer como LLINGUA ASTURIANA.

L’Academia de la Llingua Asturiana entiende qu’esti facer constitúi una burlla que nun tien precedente, desque la denomación LLINGUA ASTURIANA ye la reconocida oficialmente pol Conveniu d’Escolarización firmáu ente’l MEC y el Principáu d’Asturies, pola Universidá d’Uviéu, pol mesmu Gobiernu del Principáu y polos organismos ya instituciones filolóxiques internacionales. Darréu d’ello, teniendo en cuenta qu’a l’Academia de la Llingua Asturiana se-y encamienta mirar polos drechos llingüísticos de los asturianos, y decatándose de la gravísima responsabilidá na que s’incurre, nesta Xunta Estraordinaria, l’Academia de la Llingua Asturiana apautóse por unanimidá no que sigue darréu:

  1. Esixir la dimisión inmediata del Conseyeru d’Educación y Cultura, D. Francisco Javier Fernández Vallina, como responsable primeru del remanamientu del testu de la propuesta curricular, qu’amuesa una vegada más la so política antiasturiana.
  2. Refugar toa collaboración nes actividaes conxuntes cola Conseyería d’Educación y Cultura del Principáu d’Asturies.
  3. Axuntase colos sindicatos d’enseñanza, partíos políticos, asociaciones culturales y ciudadanes pa informar de la posición de l’Academia de la Llingua Asturiana y encamenta-yos una actuación de conxuntu frente a la Conseyería d’Educación y Cultura.
  4. Caltener xuntes col profesoráu de Llingua Asturiana, encamentándolu nel sen de que nun reconozan la denomación Llingua tradicional: Bable/Asturianu, sinón que, a la escontra, sigan emplegando como hasta agora lo fixeron la denomación LLINGUA ASTURIANA. Amás d’ello, qu’espliquen al alumnáu y a les comunidaes educatives la situación.
  5. Denunciar nes asociaciones y foros internacionales de defensa de les llingües y los drechos humanos esta situación.
  6. Pidir y facilitar la visita a Asturies d’observadores internacionales, pa que conozan sobre’l terrén la violación que de los drechos llingüísticos más elementales de los ciudadanos y ciudadanes asturianos se tán dando ente nós.
  7. Ellaborar y espublizar un informe, n’inglés y n’asturianu, sobro la non reconocencia y represión de los drechos llingüísticos n’Asturies, informe que sedrá unviáu a toles entidaes y organismos nacionales ya internacionales colos que l’Academia de la Llingua Asturiana se rellaciona.
  8. Facer un llamamientu xeneralizáu a periodistes, escritores, editores, organizaciones sindicales, polítiques, culturales y ciudadanes de toa mena pa qu’empleguen sistemáticamente nos sos escritos al falar del idioma asturianu, la denomación LLINGUA ASTURIANA.

L’Academia de la Llingua Asturiana fai, amás, un llamáu dramáticu a tola sociedá pa que, nesti momentu críticu nel que l’antiasturianismu más xabaz intenta frayar la identidá coleutiva d’Asturies, se sepa responder serena, pero contundentemente col oxetu d’algamar, d’una vegada y definitivamente, la xusticia democrática que representa l’estatus d’oficialidá de la llingua hestórica del Pueblu Asturianu.

Uviéu, 28 de mayu de 2003
Academia de la Llingua Asturiana