Comunicáu de l’Academia de la Llingua Asturiana en rellación cola SENTENCIA DEL XULGÁU DE LO CONTENCIOSO-ALMINISTRATIVU NÚMBERU 3 SOBRO LA NEGATIVA DEL DERECHU AL USU DEL ASTURIANU PER PARTE DE LOS FUNCIONARIOS DEL PRINCIPÁU

LLAR_ALLA

Entiende l’Academia de la Llingua Asturiana que la mentada sentencia, de fecha 22 de marzu, pela que se refuga’l derechu de los funcionarios al usu del asturianu nes sos rellaciones cola Alministración del Principáu, va dafechamente a la escontra del espíritu y la lletra del Autu del Tribunal Constitucional (TC), de fecha 25 de febreru del 2010, qu’afitaba, xustamente, el que tolos ciudadanos, al marxe del so llabor profesional, se pudieren empobinar nesta llingua a los muérganos dependientes del Principáu d’Asturies.

Esta sorprendente decisión, per otru llau, fraya los principios llegales calteníos na Llei d’Usu del Asturianu de 1998 y, de mou concretu, l’Artículu 4.2 onde se conseña la validez del emplegu d’esta llingua nes comunicaciones orales o escrites de los ciudadanos col Principáu d’Asturies.

Si yá ye percurtiu’l conteníu de la Llei d’Usu no que cinca al exerciciu de los derechos llingüísticos y, dende llueu, non homologable al del restu de comunidaes del Estáu con llingua propia, entá lo ye más na so puesta en práutica, darréu que les instituciones de gobiernu y los muérganos xurisdiccionales actúen mesmamente a la escontra de lo afitao na mentada Llei.

Casos tan llamentables como’l qu’agora comentamos amuesen, una y otra vuelta y de mou inequívocu, que l’argumentación, que dacuando remanen dalgunos dirixentes políticos asturianos nel sen de sopelexar que n’Asturies nun fai falta la oficialidá de la llingua porque la llibertá al usu llingüísticu yá ta reconocida llegalmente, nun tien xacíu dalu.

La realidá de tolos díes, n’efeutu, tresllada a la sociedá asturiana un estáu d’inseguridá xurídica alarmante que, como vien diciendo l’Academia, nun afeuta a los ciudadanos españoles asitiaos en Galicia, País Vascu, Navarra, Cataluña, Valle d’Arán, Valencia o Baleares.

L’algame, entós, del estatus d’oficialidá pa la llingua histórica d’Asturies ye la única garantía de que los nuesos derechos llingüísticos se puean exercer con llibertá y ensin imposiciones. Ye claro que nesti momentu del procesu de recuperación llingüística la sociedá asturiana ta dafechu madura p’acoyer una oficialidá consensuada, non traumática y afayada a la propia situación sociollingüística de la comunidá. Asina, el desendolque de la llingua asturiana n’aspeutos tan importantes como’l normativu, l’espoxigue de la so lliteratura, la so presencia escolar, l’emplegu n’ámbitos culturales y musicales, l’axuste a les nueves necesidaes comunicatives y a les nueves teunoloxíes, etc. son la meyor preba de qu’un procesu d’oficialización del idioma nun xeneraría nengún tipu de rocea social.

A l’Academia de la Llingua Asturiana, darréu de lo anterior, nun-y queda otro qu’encamentar a la Xunta Xeneral del Principáu y al Parllamentu Español, la solución xurídica d’oficialidá pa iguar la situación llingüística n’Asturies. Ello ye una cuestión urxente y de llexítima xusticia.

Uviéu, 25 de marzu de 2010

Comunicáu de l’Academia de la Llingua Asturiana en rellación al AUTU DEL TRIBUNAL CONSTITUCIONAL SOBRO LA VALIDEZ DEL ASTURIANU NES RELLACIONES DE LOS CIUDADANOS COL PRINCIPÁU D’ASTURIES

L’Academia de la Llingua Asturiana quier amosar la so más fonda satisfaición énte la solución dada pol Tribunal Constitucional (TC), con fecha 25 de febreru de 2010, no que cinca a la cuestión d’Inconstitucionalidá plantegada pol Xulgáu de lo Contencioso-Alministrativu númberu 3 d’Uviéu.

N’efeutu, nun ye solo que’l TC refugue la inconstitucionalidá del árticulu 4.2 de la Llei d’Usu del Asturianu, onde s’afita la validez del emplegu d’esta llingua nes comunicaciones orales o escrites de los ciudadanos col Principáu d’Asturies, sinón qu’amás “obliga” a l’alministración autonómica a acoyer ensin torga dala les comunicaciones que se-y apurran n’asturianu.

Trátase, per otru llau, d’un procesu nel que, nel so aniciu, un ciudadanu, ye dicir, un representante de la sociedá civil más concienciada, decide respir con puxu y enfotu polos sos derechos llingüísticos a la escontra de les estorvises que la mesma alministración pon davezu pa nun facer vidable’l marcu xurídicu del asturianu.

Entiende l’ALLA, sicasí, que nun podemos cayer na autocomplacencia: los asturianos carecemos una situación, dafechu “peculiar” nel contestu español, d’inseguridá xurídica que nun afeuta, por ciertu, a los ciudadanos gallegos, vascos, navarros, catalanes, araneses, valencianos o baleares.

Ye llamentable, nesti sen, que tengan que ser persones individuales o coleutivos ciudadanos los que, de contino, esixan l’exerciciu de drechos llingüísticos qu’afiten la Constitución Española y los trataos internacionales a los qu’España se venceya.

L’Autu del TC, a la escontra de lo que dalgunos quieren facer ver, per otru llau nun implica nenguna clas d’oficialidá, desque namái afita como dafechu válidos los usos llingüísticos de los asturianos y asturianes colos muérganos dependientes del Principáu d’Asturies, acordies cola llegalidá vixente. Queden, d’esti mou, fuera de les llendes afitaes nel Autu del TC los usos del asturianu n’otros ámbitos tan importantes como los de los conceyos o les delegaciones de l’alministración central asitiaes n’Asturies. Inda más, los drechos llingüísticos de los asturianos tienen enforma menos grau de reconocencia que los del restu de ciudadanos de les otres comunidaes del Estáu con llingua propia en contestos tan emblemáticos como l’educativu, el de l’alministración de xusticia, la xestión ciudadana, la vida universitaria, etc.

La carauterística básica, entós y como venimos de dicir, de la situación llingüística asturiana ye, per un llau, la inseguridá xurídica y, per otru, la curtia reconocencia de derechos llingüísticos. La realidá, a lo llargo d’estos años, amuesa testonamente una vuelta y otra que namái la oficialidá pue garantizar y homologar los drechos llingüísticos de tolos asturianos de mou que dexemos, d’una vegada yá, de ser ciudadanos de segunda nel marcu de la Constitución Española qu’a toos debería abellugar per igual.

Acordies colo anterior, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamáu a les fuercies polítiques asitiaes na Xunta Xeneral del Principáu pa que tomen determín nesti sen, de mou que’l marcu xurídicu del asturianu algame una solución, firme y estable, d’oficialidá afayada a les necesidaes sociollingüístiques d’Asturies; y reitera la ufierta fecha nel so momentu pa collaborar con tolos axentes sociales nel llogru del citáu marcu xurídicu.

Uviéu, 9 de marzu de 2010

Llingua asturiana y Estatutu. Actu Públicu de l’Academia

Énte’l gravísimu peligru que supón pal futuru de la llingua asturiana la propuesta de redaición del Artículu 4u del Estatutu d’Autonomía d’Asturies, l’Academia de la Llingua Asturiana fai un llamamientu a tolos asturianos y asturianes sensibles col idioma pa qu’acudan a la xunta que se fairá’l próximu xueves, día 17, a les 19 hores, na Sala de Cámara del Auditoriu «Principe Felipe» d’Uviéu.

Nel actu, amás de la Presidenta de l’Academia que dará anuncia pública del posicionamientu de la Institución, intervendrán representantes d’estremaos sectores de la sociedá civil que viven n’asturianu y que tán enfotaos en siguir faciéndolo. Llueu d’estes intervenciones, daráse la pallabra al públicu asistente.

L’ALLA refuga dafechu la propuesta del conteníu del artículu 4 del Estatutu d’Autonomía

Llueu de conocer la propuesta de redaición del Artículu 4u del Estatutu d’Autonomía p’Asturies, pautada polos partíos mayoritarios (PSOE y PP) y asoleyada na prensa asturiana del vienres 11 de xunetu de 2008, l’Academia de la Llingua Asturiana quier dexar afitao y dar anuncia pública de lo que vien darréu:

  1. La redaición propuesta ye un intentu consciente, plantegáu arrémente, d’acabar dende’l puntu de vista llegal col patrimoniu inmaterial más importante d’Asturies: la so llingua y cultura.
  2. L’Academia refuga dafechu la redaición y conteníu del artículu 4u porque supón nidiamente un atentáu contra la llingua y contra la dignidá del pueblu asturianu. Non solo nun hai nengún avance, sinón que ye un retrocesu bultable en rellación colos llogros d’estos años.
  3. De nenguna de les maneres l’Academia de la Llingua Asturiana sedrá cómpliz d’un desafueru como’l que supón la redaición que se nos ufierta na actual reforma del Estatutu d’Autonomía.
  4. Los representantes políticos que roblen el pautu tienen que tener clara la so responsabilidá histórica nel procesu de desaniciamientu de la llingua asturiana que se ta produciendo.
  5. L’Estatutu con esta redaición dexa fuera a una parte importante de los asturianos. Darréu d’ello ye, dende la so nacencia, un estatutu provisional que fairá falta volver a iguar bien llueu. Y ello nun ye bono nin pa la llingua, nin p’Asturies, nin pa la so xente.
  6. Los asturianos han saber que si nun problema de fácil arreglu lo que s’intenta ye buscar les víes más dañibles, ello lleva apareyao que la llingua seya elementu permanente de discrepancia y confrontación ente los asturianos. Los firmantes d’esa redaición son los únicos que tán xenerando na sociedá una tensión innecesaria.
  7. Nun se pue almitir como xida pa esti tratamientu llamentable la invocación a los problemes llingüísticos d’otres comunidades. Nes comunidaes con problemes como los que s’anuncien foron, nunos casos, la inhibición d’esos partíos políticos y, n’otros, una trayeutoria indefendible los que xeneraron problemes qu’en nada s’asemeyen al casu asturianu. Ente nós podíen iguase mui bien les coses, pero la vía qu’escueyen les fuercies polítiques mayoritaries ye, llastimosamente, un brinde a semar el desánimu y la protesta social desque nun dexen ninguna vía alternativa razonable.
  8. L’Academia fai un llamamientu a los militantes del PSOE y del PP pa que faigan entrar en razón a unes executives qu’amuesen de contino’l más xabaz complexu antiasturianu. Nun se pue pensar que dientro d’estos partíos seyan mayoritaries les posiciones viscerales a la escontra de la llingua d’Asturies y de les sos posibilidaes de futuru. Encamentamos, entós, a esa militancia y a tola sociedá asturiana que faigan tolo posible pa que nestos momentos inciertos pa la llingua asturiana se pueda reconducir una situación que va oxetivamente a la escontra de la unidá, harmonía y futuru del pueblu asturianu.

Uviéu, 11 de xunetu de 2008

Nota de prensa de l’Academia de la Llingua Asturiana. LOS ESTUDIOS DE FILOLOXÍA ASTURIANA DIENTRO DE LA UNIVERSIDÁ D’UVIÉU

LLAR_ALLA

L’ Academia de la Llingua Asturiana, énte l’alcuerdu tomáu, el 24 de xunu, na Xunta de la Facultá de Filoloxía de nun incluyir l’asturianu dientro del catálogu de maiores y minores, quier manifestar lo que vien darréu:

  1. La so reconocencia al Equipu Decanal saliente, porque dexando a un llau estigmes y prexuicios estrallingüísticos, inxertó l’asturianu dientro de la propuesta del catálogu de maiores y minores a ufiertar nos nuevos títulos de Grau, al mesmu nivel que’l restu de les llingües que s’imparten nestos momentos na mentada Facultá.
  2. La so fonda esmolición énte la inseguridá xurídica que supón la decisión tomada, darréu qu’ésta asítiase oxetivamente a la escontra de los conteníos de la Llei d’Usu del Asturianu de 1998 (Art. 17: «La Universidá d’Uviéu, nel exerciciu de les sos competencies y col fin de garantizar la capacitación afayadiza del profesoráu necesariu pa la enseñanza del bable/asturianu, llevará darréu, al traviés de los correspondientes departamentos, la formación inicial d’ésti. Del mesmu mou, compete a la Universiá la investigación llingüística y filolóxica en rellación col bable/asturianu»).
  3. La so inquietú polos perxuicios causaos al alumnáu, al refugar un planteamientu académicu dafechu prudente y fondamente respetuosu col drechu a la llibre eleición per parte del mesmu, al proponer un bloque d’estudios d’asturianu optativu y combinable, d’un llau, y qu’atendía a les necesidaes reales de la demanda educativa del futuru profesoráu de Llingua Asturiana, d’otru. Hai que conseñar, amás, que la propuesta cuntaba col sofitu científicu y cola esperiencia d’un profesoráu que vien impartiendo materies rellacionaes col asturianu, dende va años, na Facultá de Filoloxía.
  4. La denuncia de los argumentos demagóxicos y alarmistes nos que se sofitaba la posición que foi aprobada, al entemecer lo académico colo político-ideolóxico, tal y como se pue apreciar, por exemplu, na llinia argumental que recoyía testualmente’l documentu de la enmienda: «yo —diz el proponente— no puedo respaldar una inclusión que contribuye a reforzar la imagen del asturiano como lengua nacional, eventualidad que yo al menos no desearía ver realizada».
  5. El so enfotu en que’l nuevu Equipu Decanal y la Xunta de Facultá seyan quien, xunto col Rectoráu y les autoridaes del Principáu d’Asturies, a reconducir la situación presente y dar a los estudios d’asturianu’l llugar que-yos correspuende, como una llingua más de les que s’ufierten na Facultá de Filoloxía, dientro de la estructura de los nuevos títulos de Grau. Y nun sedría aceutable nenguna otra solución intermedia.
  6. La petición a les fuerces polítiques parllamentaries asitiaes na Xunta Xeneral del Principáu pa qu’aborde la solución definitiva d’estos y otros problemes arreyaos al exerciciu de los derechos llingüísticos de los asturianos, pente medies del reconocimientu xurídicu del asturianu como llingua co-oficial nel Estatutu d’Autonomía d’Asturies.

Llamenta l’Academia que se llegue a esta situación xustamente porque nun cumplieron les correspondientes autoridaes un pautu anterior de la mesma Facultá que pidió nel so día que se creare la especialidá de Filoloxía Asturiana.

Cuando una demanda democrática nun s’atiende ta favoreciéndose que los intereses antidemocráticos actúen a la escontra de los más.

Uviéu, 26 de xunu de 2008